Met belangstelling de kennissessie van Stichting De Bevlogen Huisartsen (DBH, 6 juni 2026) gevolgd om eens te horen hoe het vervolg is vormgegeven na de uitspraak van het College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBb, 18 november 2025: zie nieuwsbericht/plaatje onder de titel). Bedoeld hier wordt de uitspraak van de bestuursrechter waarbij de Zorgautoriteit (NZa) wordt opgedragen nieuwe besluiten te nemen over huisartstarieven van 2023 tot en met 2025.
Welnu, inmiddels is bekend (hier/hier) dat de NZa eenzijdig heeft besloten pas op 30 juni 2026, dus 1,5 maand later dan het CBb vroeg, met een nieuw tariefvoorstel over deze jaren te komen. Tegelijkertijd dan met de nieuwe tariefberekening van 2027, zodat de budgettaire component, verbonden aan huisartsenzorg uit alle jaren, nog meegenomen kan worden op Prinsjesdag voor de Rijksbegroting 2027. De onderbouwing door de NZa van het tariefuitstel van 6 weken, na een al jarenlang slepende procedure/probleem, is overigens vaag (Skipr, 18 mei 2026), maar er zit huisartsen, zo is in de sessie te horen, weinig anders op dan te wachten tot 30 juni (hier).
De betreffende CBb-uitspraak van 18 november 2025 is uitgeroepen tot een van de tien meest spraakmakende rechtszaken uit 2025 die een beeld geven van de betekenis van rechtspraak in de praktijk. Dat zegt zeker wat over de impact van het onderwerp, waarbij ook de politiek (‘wij gaan niet over tarieven’) niet meer kan wegkijken.
Bij deze uitspraak staat onder andere bij rechtspraak.nl vermeld wat in deze kwestie met een simpele samenvatting het standpunt is van de hoogste bestuursrechter (CBb)…
Rechtspraak.nl: + 3x een samenvatting van betrokken partijen
|
Het College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBb) “De Nederlandse Zorgautoriteit heeft onvoldoende onderbouwd dat de tarieven kostendekkend zijn. Het gebruik van historische cijfers mag in principe, maar de manier waarop de NZa dat hier heeft gedaan, schiet op belangrijke punten tekort. Vooral bij de huisvesting gaat het mis. De tarieven zijn gebaseerd op kosten van vaak te kleine praktijken, zonder serieus te onderzoeken wat passende en toekomstbestendige huisvesting kost. De tarieven houden geen rekening met het feit dat veel praktijken te klein zijn en geïnvesteerd moet worden in grotere praktijkruimtes. De functiewaardering van praktijkhoudende huisartsen door Berenschot voldoet niet aan de fundamentele eis van transparantie en is ondeugdelijk. Het CBb vindt ook dat het onderzoeksbureau de aard en het belang van de ‘poortwachtersfunctie’ van de huisarts heeft miskend. Daarom vernietigt het College de besluiten van de NZa. De NZa moet binnen zes maanden nieuwe besluiten nemen over de tarieven voor 2023, 2024 en 2025.” |
In eerdere blogs is al veel aandacht besteed aan deze belangrijke materie (blog + blog + blog + blog + blog + blog + blog + blog + blog + blog). Ten tijde van de gerechtelijke uitspraak was de probleembeschrijving door het CBb zelfs nog iets explicieter (Uitspraak CBb, 18 november 2025)…
Kortom, de NZa moest na de CBb-uitspraak aan het werk (hier) en in samenwerking met huisartsen constructieve voorstellen van de beroepsgroep serieus bekijken (NAC, huisvesting, inkomen/36uur, loonkostenberekening, poortwachtersfunctie en daarmee de praktijkgrootte etc.). Omdat een radiostilte tussen deelnemers is afgesproken, is de inhoud van het eindresultaat, presentatie 30 juni, nog onbekend en werden er in de recente kennissessie ook geen mededelingen gedaan over de voortgang (‘het proces niet verstoren’).
In deze blog ga ik in op enkele aspecten die vooraf al publiekelijk bekend en in mijn ogen ook relevant zijn.
- De NZa meldt kort na de uitspraak (NZa, 25 november 2025) dat (citaat) “zowel de gemeten kosten en de manier waarop deze kosten worden toegerekend aan de tarieven mogen gebruikt worden om de tarieven te bepalen.” Zelf zie ik dit anders, als de NZa constructieve voorstellen van huisartsen serieus moet bekijken. Een constructief voorstel is de inhoud van het beroepsschrift, waarbij noodzakelijke uitvoeringskosten van gecontracteerde zorg goed en transparant in kaart zijn gebracht. Hieruit is het “DBH-model” (DBH, 18 april 2025 + hier/hier) ontstaan en wie het hier en nu én de nabije toekomst belangrijk vindt, zal toch concluderen dat dit de enige methode is om als beroepsgroep kostencalculaties voor passende praktijkvoering te kunnen accepteren. Door te rekenen met reële (en toetsbaar!) normatieve kosten voor personeel, huisvesting en overige kostenposten bij praktijkvoering, ontstaat een transparant en toekomstbestendig fundament voor huisartsenzorg. Het budget is stap 5 van het uitvoeringsplan, het tarief pas stap 7. Tariefduidingen zonder in samenspraak de eerste 6 stappen van een uitvoeringsplan duidelijk te hebben, is voor een juiste tariefstelling een doodlopende weg.
- Citaat uit de uitspraak: “1.2. De door het College te verrichten rechtmatigheidstoets houdt niet alleen in dat de tarieven die de NZa heeft vastgesteld moeten voldoen aan het vereiste van kostendekkendheid, maar ook dat deze tarieven moeten zijn voorzien van een draagkrachtige motivering en moeten voldoen aan eisen van zorgvuldigheid en de materiële algemene beginselen van behoorlijk bestuur.” Met hierin de kernwoorden als voorwaarden: rechtmatig, kostendekkend, tariefmotivering bij behoorlijk besturen.
- In een afbeelding uit het beroepsschrift DBH staat de eindberekening van hun onderzoek voor de twee belangrijkste tarieven voor de basiszorg (18 april 2025, pg.116) …
- Wetend dat voor het jaar 2025 het door de Zorgautoriteit opgelegde inschrijftarief (burger < 65 jaar) €20,35 per kwartaal is en het reguliere consulttarief (5<C<20min) €12,43, daaruit volgt al, de afbeelding op pg.116 bekijkend, de eerste aanwijzing van de tariefachterstand (hier).
- De tweede aanwijzing is het gegeven dat veel burgers zijn ingeschreven bij huisartsen (hier: bijna 17 miljoen burgers in 2024) en dat de beroepsgroep veel consulten doet (hier: 82,5 miljoen in 2024).
- Wordt voor bepaling van het aantal consulten de systematiek gevolgd van deling van de totaal gedeclareerde consultkosten (ZiN, Zorgcijfersdatabank: 1,4 miljard) door het consulttarief 2025, dan komt nog een andere uitkomst in beeld (zie citaat blog, 26 januari 2026): “Ondertussen verwacht het Zorginstituut voor 2025 op basis van gedeclareerde kosten huisartsenzorg én multidisciplinaire zorg 5,5 miljard euro (hier) aan zorguitgaven (In 2015: 3 miljard). Dezelfde databank meldt vanaf 2021 tot en met 2025 voor deze sector een gemiddeld samengestelde kostengroei van 7,68% per jaar (ZiN, 6 oktober 2025). Zichtbaar in de kostencijfers is ook opvallend de sterke toename de laatste jaren van verleende basiszorgconsulten door het huisartsenteam. Van 71 miljoen consulten (2023) naar verwachting bijna 109 miljoen in 2025 (vergelijk aantal in blog, 30 oktober 2023 met aantal in blog, 10 november 2025). Over dynamiek gesproken (blog)!” De toename van het aantal consulten (nog een beleidsdoel?) is de derde aanwijzing bij het kapitaliseren van de tariefachterstand. (NB: Preciezer nu uit de databank, de actuelere ZiN-cijfers (kolom 6, rij 4), 6 maart 2026: €1.387.586.074 gedeeld door €12,43 = 111,6 mln. consulten in 2025).
- Bij de berekening van tarieven huisartsenzorg hebben het aantal extra consulten en het aantal extra werkuren boven de 36 uur per week bij de NZa-systematiek een neerwaartse bijstelling van het tarief tot gevolg. Zo is in de kennissessie van DBH te horen dat bij het praktijkkostenonderzoek van de NZa (NZa, 16 april 2024 + hier) alleen al ten aanzien van de betrokken 300 huisartspraktijken er 60.000 werkuren buiten de berekening vallen: werkuren boven de 36 uur tellen namelijk niet mee. Eenieder zal begrijpen dat dit onacceptabel was, is en blijft.
- Huisartsen hebben in hun commentaren heel duidelijk gemaakt dat het niet alleen om een tariefcorrectie gaat, maar ook om voor de toekomst de basishuisartsenzorg en startende praktijkhouders een degelijk fundament te geven. Bij uitwerking van dit fundament zijn de door het CBb gebruikte kernwoorden, te duiden als ‘wérkwoorden’, duidelijk: (nogmaals) rechtmatig, kostendekkend, tariefmotivering bij behoorlijk besturen. Onderdeel, horend bij dit fundament, is een aangekondigde nieuwe bekostiging (stap 6). Zeker van waarde, mits passend in het 8-stappenplan en pas ná overeenkomst over de eerste 5 stappen aan de orde (hier/hier).
Tot slot
De Zorgautoriteit (hier) is voor toezicht een Zelfstandig Bestuursorgaan (ZBO). Ze zijn deel van het openbaar gezag. ZBO’s kunnen iets verbieden of juist verplichten. Ook zijn ze zelfstandig en niet ondergeschikt aan een minister. De minister is wel verantwoordelijk voor het beleid dat een ZBO uitvoert en voor het toezicht daarop. Ook moet de minister verantwoording kunnen afleggen over een ZBO aan de Eerste en Tweede Kamer (hier). De minister kan, zo werd ook in de sessie duidelijk, een aanwijzing geven aan de NZa (WMG, artikel 7).
De uitkomst op 30 juni is onduidelijk (hier/hier). Mijn hoop is dat de overheid en de politiek inzien dat aan de huidige methode van kostenonderzoeken perverse aspecten zitten. Als bij tariefproblemen ministers in Kamerbrieven nadien dan uitspraken doen zoals: “wij gaan niet over tarieven” of “dat is een zaak tussen zorgverlener en zorgverzekeraar” of over huisvesting “Indien financieel maatwerk voor huisvestingsproblematiek nodig is, moet dit dus ook via de zorgverzekeraar lopen” of bij looncompensatie, “nee, dat is een zaak tussen werkgevers en werknemers” etc. etc., dan duidt dat, in een vooraf door de overheid en zorgverzekeraars zelf gereguleerd systeem, op wegduiken en geen verantwoordelijkheid willen nemen.
Kostenverzameling uit het verleden is zeker nuttig, maar zegt zonder vertaling naar het hier en nu, inmiddels sinds 2006 al vier keer, niets over de invulling van kostendekkende tarieven van hedendaagse noodzakelijke praktijkvoering. Huisartsen met een eigen praktijk vinden dat al 20 jaar, nu vindt de hoogste bestuursrechter in elk geval dat er serieuzer naar huisartsenvoorstellen moet worden gekeken.
En wat vindt de politiek? Wat zou de Tweede Kamer vinden als op Prinsjesdag de minister van Financiën de Rijksbegroting presenteert op basis van financiële gegevens van twee of drie jaar geleden?
Mocht op 30 juni opnieuw blijken dat het DBH-model (hier/hier) met berekende en actuele kosten niet als fundament van budgetbepaling, bekostiging, tariefvaststelling huisartsenzorg (en nadien het zorgcontract!) heeft gediend, dan moet de politiek, c.q. Kamers en kabinet, niet zwijgen maar ingrijpen.
Herhaling van zetten met dezelfde onderzoeksystematiek, ooit in een vijfde kostenonderzoek huisartsenzorg, is daarmee zinloos geworden. Dat de vertegenwoordigers van beroepsgroep op de 3 meest fundamentele punten van praktijkvoering (praktijkkosten, beloning en arbeidsuren) beroep moesten aantekenen tegen de door de Zorgautoriteit afgegeven tariefbeschikkingen, zegt mij genoeg (blog).
Mij dunkt dat huisartsen en zorgafhankelijke burgers een beter onderzoek verdienen.
Wordt vervolgd: 30 juni 2026
Eerdere blogs over bekostiging, tariefstelling en contracten huisartsenzorg
22.02.2023: Kostenvergoeding huisvesting huisartspraktijk vraagt nieuwe berekening (IZA/PKO)
02.03.2023: Leiden afspraken integraal zorgakkoord tot beter resultaat (1)? (transitie/govern./prev./OECD)
21.03.2023: Staan huisartsen op scherp richting hun nieuwe bekostiging? (PKO22, IZA, contract)
04.04.2023: Zélf richting geven aan sturing zorgaanbod en bedrijfsvoering (Commercie,PKO,IZA etc.)
07.04.2023: Rapport “De basis op orde”, nu voortgang aan IZA-thematafel 1e lijn (RVS-IZA/OECD)
18.04.2023: Zware verantwoordelijkheid voor regionale organisatie bij ouderenzorg (KWO-Wlz)
24.04.2023: Aspirant huisartsen formuleren in Manifest 3 hoofdboodschappen (LOVAH,10puntenplan)
08.05.2023: Behoud van kernwaarde continuïteit als baken van vooruitgang (commercie/ketens-contract)
16.05.2023: Proactief toezicht budgetkader huisartsenzorg niet onmogelijk (-154 mln.in 2022)
27.05.2023: Huisartsen stellen beroep in bij hoogste rechter economisch bestuursrecht (CBb)
01.06.2023: Verander inzet Wtza: naar selectief alléén op specifieke indicatie (maatsch.verantwoord.)
05.06.2023: LHV beroept zich bij MTVP-bekostiging op ‘afspraak = afspraak’ (IZA tekenvoorw.)
08.06.2023: Zorgkloof huisartsenzorg niet oplosbaar met aanpassing opleidingscapaciteit
13.06.2023: Zorgcontractering is complex gemaakt (1) (IZA, transformatie, beoordelingskader, ongelijkwaardig)
15.06.2023: Zorgcontractering is complex gemaakt (2) (minister spoorboek, nieuwe Handreiking contract)
19.06.2023: Zorgcontractering is complex gemaakt (3) (bijdragen advocaatkantoren contract)
22.06.2023: Zorgcontractering is complex gemaakt (4) (NZa monitor contractering 2022)
03.07.2023: Praktijkmanagement in de huisartsenpraktijk (7) (de input voor cursist en docent)
08.07.2023: Ontknoping MTVP-bekostiging huisartsenbasiszorg doet geen recht aan urgentie
21.07.2023: Nieuwe contractinstructies toezichthouders richting brancheorganisaties (acm/nza)
25.08.2023: Oordeel toezichthouders private equity in huisartsenzorg laat te lang op zich wachten
29.08.2023: Leiden afspraken integraal zorgakkoord tot beter resultaat (2)?(consultant/ELZ)
11.09.2023: Zet in IZA primaire zorg centraal, niet het schaalniveau van organiseren (regio))
18.09.2023: De paarse krokodil blijft fier overeind (Ledenpeiling LHV + schamel resultaat van 25 jaar)
30.10.2023: Huisartsen strijden terecht voor rechtvaardiger tarief basiszorg (CBb/beschikking)
02.11.2023: Stop verplichting intern toezicht op basis van medewerkerscriterium (Wtza/onnodig)
06.11.2023: Ook bij nieuwe ZZP-wet blijft schijnzelfstandigheid een risico (nieuw = inbedding)
06.12.2023: Passend contract ook in IZA-tijdperk moeizaam te realiseren (rechtszaken/betaaltitel)
22.12.2023: Bestuursrechter dwingt NZa huisartstarieven nader te herijken (CBb/’kostendekkend’)
08.01.2024: Laat verschil bekostiging 1e en 2e lijn geen spelbreker zijn in samenwerking
15.01.2024: Financiële staat: vraag/antwoord (18) (over consequenties verschil bekostiging 1e en 2e lijn)
27.02.2024: Kanttekeningen bij visie eerstelijnszorg 2030 (historie, regio, GR, AMW, gemeente)
13.03.2024: Beperkt toezicht geeft huisartsenzorg leverende bedrijfsketens veel vrijheid (NZa)
18.03.2024: Zorg voor ONI en NONI (Zorgplicht ZV/maatregel NZa/NHG bouwblok organisatie)
16.04.2024: Naast zorgverleners ook wetgever, toezichthouder, inkoper aan zet bij invulling medische Wlz-zorg
22.04.2024: Praktijkperikel: “De huisarts en Wlz in de praktijk van alledag” (huisarts + beschouwing)
25.04.2024: Te beschouwen thema’s bij commerciële bedrijfsketens huisartsenzorg (ingreep IGJ)
15.05.2024: Herijking inkomenscomponent praktijkhoudend huisarts op veel punten onduidelijk
24.05.2024: Beleidsmotto “Thuis als het kan”. Hoe wordt dat bepaald? (budget/pers./extramuraal/MGZ)
11.06.2024: Tussentijdse evaluatie Integraal Zorgakkoord roept vraag op: hoe nu verder?
25.06.2024: Financiële staat: vraag/antwoord (19) (n.a.v. tussentijdse evaluatie Integraal Zorgakkoord)
04.07.2024: Uitkomst kostprijsonderzoek huisartsenzorg onder de maat (4e PKO NZa idem methode)
10.07.2024: Faillissement Co-Med noodzaakt tot scherper blik op organisatie en uitvoering zorg
27.08.2024: Uitkomst kostenonderzoek huisartsenzorg sluit niet aan op praktijkvoering (2024)
10.09.2024: Nieuws over beoordeling arbeidsrelaties raakt ook huisartsenzorg (Vbar/Handhaving)
25.10.2024: Zand erover? (Artikelen NRC over Co-Med, nu hoe verder: met HAZ met PE en met commercie?)
29.10.2024: Een regionaal samenwerkingsverband eerste lijn: wens of noodzaak? (ELZ-RESV)
09.12.2024: Promovendus ziet financiële risico’s doorgeschoven worden naar zorgorganisaties
20.12.2024: Oplopend tekort zorgpersoneel. Juist nú bezuiniging op opleidingen?… (begroting)
28.12.2024: Proefschrift: inkoop huisartsenzorg richten op samenwerking, minder op concurrentie (K.Stolper)
23.01.2025: Voor “iedereen een huisarts”? Dat impliceert zorginkoop met passend contract
08.02.2025: Huisarts: “we hebben vertrouwen en helpende handen nodig, niet nog meer toezichthouders” (Wtza/jr.verantw.plicht)
14.02.2025: Verouderde wetgeving rond tuchtrecht steunt niemand (uitspraken/evaluatie aanstaande)
18.02.2025: Maak voor palliatieve zorg (thuis) één landelijk dekkende regeling (dwalen i/e regelwoud)
04.03.2025: De huisartsenweg naar morgen (TV/VTV-2024/Kamervragen/Stand vd Zorg 2024)
29.03.2025: In afwachting van AZWA (het aanvullend zorg- en welzijnsakkoord/ + IZA/sociaal domein)
08.04.2025: Urgentie aanpak (dis)continuïteit huisartsenzorg is geboden (Rekenkamer/Visie/Oratie)
02.05.2025: Systeemfouten kostenonderzoek staan juiste tarifering huisartsenzorg i/d weg
03.06.2025: Budgetonderschrijding IZA-sectoren vooral zichtbaar bij wijkverpleging (€€Rijk/AR)
11.06.2025: Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg biedt oudere Wlz-verzekerde (veel) onzekerheid
22.07.2025: Ook in AZWA worden scherpe beleidskeuzes vooruitgeschoven (BO/21 partij/30 pnt.)
28.07.2025: Ondertekenen AZWA in instabiele tijd is een dilemma (1) (financieel/veel contextitems)
16.08.2025: Regel financiering organisatie/infrastructuur eerste lijn via werkvloer (RESV/wijkzorg)
09.09.2025: Ondertekenen AZWA in instabiele tijd is een dilemma (2) (financieel/veel contextitems)
24.09.2025: Praktijkondersteuner ouderenzorg is geen robot (Module oudere, dan geen ketenzorg)
29.09.2025: De dag dat de hoogste bestuursrechter zich buigt over tarieven huisartsenzorg (CBb)
06.10.2025: Evaluatie topambtenaren: commerciële huisartsenzorg niet ten principale afgewezen
14.10.2025: Tweede Kamerverkiezingen: eerstelijnszorg c.q. huisartsenzorg (3)
29.10.2025: Mantelzorg en professionele zorg zien de grens van hun zorg (arbeidsmarkttekorten)
04.11.2025: Formalisering meedenkadvies start met kleine budgetoverheveling (van HAZ –> MSZ)
10.11.2025: Analyse kostendata alleen zinvol i.c.m. gelijktijdige beleidswijziging (databank ZiN)
18.11.2025: CBb uitspraak tarieven huisartsenzorg nog steeds niet in orde (dus herberekenen)
12.01.2026: Kantelpunt van het praktijkhouderschap (Tekort/UMCG/LHV-onderzoek/8 stappen/CBb)
16.02.2026: De zorgafhankelijke burger verdient meer dan systeemdruk (Wlz/Modelovk/MGZ)
15.04.2026: Hoe het ZZP-debat de kern van problemen in de huisartsenzorg beïnvloedt (DBA)