In de wereld van de eerste lijn speelt interprofessionele samenwerking bij complexe zorgsituaties al decennia een belangrijke rol. Denk in de vorige eeuw aan vorming van hometeams (hier), de opkomst van gezondheidscentra (hier) en sinds begin van deze eeuw de aandacht voor GEZ: de geïntegreerdeeerstelijnszorg (hier/hier/hier/hier/hier).

Voor zorg, dus ook voor de huidige GEZ, gelden beleidsmatig de acht stappen van het uitvoeringsplan: visie – missie – inhoud – organisatie/logistiek – noodzakelijk budget – bekostiging – tarifering – zorgcontract.

In de Visie eerstelijnszorg 2030 (blog) worden ten behoeve van multidisciplinaire samenwerking binnen de eerste lijn én tussen de eerste lijn en andere domeinen twee samenwerkingsverbanden genoemd: hechte wijkverbanden en het Regionale Eerstelijnssamenwerkingsverband (RESV). Binnen het wijkverband wordt samenhangende zorg geboden aan mensen met complexe zorg- en welzijnsvragen (hier). Het RESV ondersteunt deze wijkverbanden en kan daarnaast regionale vraagstukken op het gebied van o.a. arbeidsmarkt en ICT oppakken.

Al eerder is in blogs aan de orde gekomen de vraag of je voor zorg in elke wijk voor aansturing een nieuwe regionale bestuurslaag (RESV) nodig hebt? Kan naast een landelijke afspraak (IZA/AZWA) niet beter geïnvesteerd worden in de organisatie binnen het schaalniveau van de wijk zelf? De wijk waar ook het werk wordt verricht (blog/blog)?

Ook in de wijk zijn immers aan het organiseren van samenwerking bij complexe zorg kosten (bv. overlegtijd), al dan niet virtueel (bv.), verbonden? Kunnen IN de zorg werkenden, al dan niet met hulp van een al bestaand ROS, niet zelf deze samenwerking ter plekke in wijkverband organiseren? In plaats van een RESV met een nieuwe bestuurslaag van AAN de zorg werkenden?

Welnu, dit stadium van denken en besluiten lijkt voorbij: het RESV komt er in elke regio, zo is al te lezen in actuele beleidsnotities (Kamerbrief/bijlagen, 3 juli 2025). Onder andere in AZWA, waar bestuurlijk in september 2025 nog wel over beslist moet worden (blog/blog).

In deze blog ga ik in op de vervolgvraag hoe zorgprofessionals voldoende invloed houden op het RESV-beleid zodat op de werkvloer samenwerking tussen zorgverleners wordt gesteund. Het antwoord lijkt daarbij opvallend eenvoudig: door de financiering van organisatie en coördinatie van het werk in hechte wijkverbanden en de financiering van het RESV te laten lopen via de participanten. Anders gezegd, via de eerstelijnsdisciplines, die op de werkvloer ook het werk uitvoeren en als geen ander kunnen vaststellen welke steun nodig is.

Eerst: korte samenvatting van de aanloop richting een RESV

Eerst nog eens kort samengevat het doel, de plaatsbepaling en de beoogde taken van een RESV. Beleidsmatig worden het RESV en hechte wijkverbanden onderdeel van het ‘grote’ plaatje van de gezondheidzorg…

*Doel voor 2030 m.b.t. het RESV… (Bron: oplegger, 5 maart 2025, pg.1)

“De aanspreekbaarheid van eerstelijnszorg en samenwerking op regionaal niveau is één van de doelen uit de Visie Eerstelijnszorg 2030. In de visie hebben we als doel voor 2030 gesteld dat ‘dat er in elke regio een regionaal eerstelijnssamenwerkingsverband is, waarin de verschillende eerstelijnsdisciplines gemandateerd en met draagvlak vanuit de eigen monodisciplinaire regionale organisaties zijn vertegenwoordigd. Dit vraagt dat de verschillende eerstelijnsdisciplines (daar waar dit nog niet het geval is) zich ‘per eerstelijnsdiscipline’ organiseren wat gemandateerde afvaardiging naar het eerstelijnssamenwerkingsverband mogelijk maakt. Hiervoor moeten deze eerstelijnsdisciplines worden gefaciliteerd’. Deze samenwerkingsverbanden faciliteren en ontzorgen professionals in de eerstelijnszorg.”

*Plaatsbepaling RESV en Hechte wijkbanden (beiden: 3 juli 2025 in Kamerbrief, 3 juli 2025)

Het RESV en het werken in hecht wijkverband zijn beleidsmatig verbonden met AZWA, het akkoord als aanvullend vervolg op het eerdere IZA (2022) van de ‘zorg’. Voorkomend in de bekende beleidsketen, met verbinding tussen aanpalende zorgthema’s: IZA (passende zorg) + TAZ (personeelsbeleid) + WOZO (wonen) +  GALA (preventie). In AZWA (ook 3 juli 2025) gaat het om (‘domeinoverstijgende’) samenwerking tussen het medisch en sociaal domein, over de beweging van zorg naar gezondheid en het voorkomen van de zorgvraag, aanpak regeldruk, over een gelijkwaardige toegang tot zorg en welzijn en het afwenden van de prognose van een onbeheersbaar arbeidsmarkttekort. Met AZWA zijn direct verbonden, het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO, 11 juli 2025/blog), een uitgevoerde impactanalyse aanvullende IZA-GALA afspraken (19 mei 2025) en domeinoverstijgend werken (pionieren in niemandsland, 28 mei 2025). Maar dus ook de uitwerking versterking eerste lijn (Kamerbrief, 3 juli 2025). Met een handreiking hechte wijkverbanden (3 juli 2025), een eerdere visie eerstelijnszorg 2030 (26 januari 2024), realisatieagenda van deze visie eerstelijnszorg 2030 (18 december 2024/blog), de recente uitwerking regionale samenwerkingsverbanden (RESV, 3 juli 2025/blog + oplegger, 5 maart 2025) en monitoringsafspraken over voortgang van al deze thema’s  (IZA voortgangsrapportage, 16 juni 2025/blog).

De beoogde taken van een RESV…

De 5 hoofdtaken van een RESV zijn beschreven in de uitwerking RESV en in de realisatieagenda visie eerstelijnszorg 2030. In onderstaand plaatje kort samengevat…

*De taken van een slagvaardig RESV (Bron: Uitwerking regionale eerstelijnssamenwerkingsverbanden, 3 juli 2025, pg.4 en 10)

 

Het goede nieuws

Het moge bij de in dit kader beschreven agenda duidelijk zijn, dat de jaren 2027 en 2030 belangrijke markeerpunten worden voor het vervolg. Het goede nieuws is dat een RESV vormvrij is, het geen juridische entiteit hoeft te zijn en dat zo nodig aangesloten kan worden bij regionale samenwerkingsstructuren die al bestaan en goed functioneren. De zorgprofessionals van de eerste lijn hebben hiermee nog alle kans om optimale samenwerking in hun wijk te regelen.

Het RESV wordt, zo is te lezen, uiteindelijk verantwoordelijk gesteld voor het ontstaan van hechte wijkverbanden, daar waar dat niet vanzelf gaat (hier, pg.3). Ook krijgt het RESV een verantwoordelijkheid in de coördinatie van hechte wijkverbanden.

Gewetensvraag: wordt een RESV in ontwikkeling hier een dependance van de regionale zorgverzekeraar ten aanzien van diens zorginkoopplicht van passende zorg? Of wordt de RESV de ondersteunende organisatie voor professionals bij hun interprofessionele samenwerking in wijken?

Financiering en contractering

In het voorstel wat nu voorligt worden de kosten van coördinatie en organisatie voortaan door de verzekeraar rechtstreeks gecontracteerd met een RESV. Financiële afspraken over het hechte wijkverband worden straks ook met het RESV gemaakt. Zo wordt de beoogde noodzakelijke financiering van organisatie van wijkzorg straks geregeld als een-tweetje tussen de regionale verzekeraar en het RESV.

Citaat uit oplegger notitie uitwerking regionale samenwerkingsverbanden (Achterbaninput, 5 maart 2025)…

 

Bij contractering, stap 8 in het uitvoeringsplan, is nu de te lezen vaststelling dat er een landelijke handreiking gaat komen voor contractering van het RESV. Deze handreiking is in het eerste kwartaal 2026 gereed. De eerste versie van de handreiking zou uiterlijk 1 juli 2025 zijn opgesteld (mij niet bekend…?) en zal benut worden voor het inkoopbeleid van zorgverzekeraars. Het inkoopbeleid 2027 wordt 1 april 2026 gepubliceerd, tijdig vóór de inkoop voor het belangrijke startjaar 2027 (hier, pg.7, slotzin).

Het belang van deze eindstap (contract) is beschreven (b.v. blog).

 Toelichting welke financiering van toepassing is…

O&I-gelden huisartsen (Organisatie & Infrastructuur) en C&O-gelden overige eerstelijners (Contract/Coördinatie & Organisatie) zijn termen die betrekking hebben op financiering in de zorg, specifiek gericht op de eerste lijn. O&I-gelden zijn bedoeld om samenwerking en infrastructuur tussen zorgverleners te stimuleren. C&O-gelden, daarentegen, zijn meer specifiek gericht op de contractering en organisatie van de zorgverlening zelf, inclusief de afspraken die gemaakt worden tussen zorgverleners en zorgverzekeraars. Deze “overheadfinanciering” bestaat naast de vergoeding voor directe zorgverlening aan de patiënt, zoals elke discipline zelf met verzekeraars overeenkomt.

Mijn voorstel

Als zorgverleners de agenda van een RESV willen meebepalen, zal financiering van organisatie en coördinatie de noodzakelijk inhoudelijke zorg moeten volgen. Met inspraak in de facilitering van organisatie, coördinatie en ondersteuning. Wat hebben zorgverleners in de eerste lijn nodig om samenwerking bij complexe casussen tot een succes te maken? Dit betekent dan ook dat passende financieringsgelden van overhead (O&I en C&O) in eerste instantie bij zorgverleners terecht komen, vastgelegd in het zorgcontract. Gelden die nadien naar een RESV kunnen worden overgemaakt op voorwaarde dat het RESV daadwerkelijk die steun levert die vooraf door zorgverleners ten behoeve van samenwerking in wijken door hen aan het RESV is gevraagd. Zo staan zorgverleners zelf aan het roer van inhoud en organisatie. Met als schaalniveau en ecosysteem, waarin hun zorg zich het beste kan ontplooien: de eigen wijk.

Dit voorstel houdt dus een andere financiële route in, dan in gepubliceerde beleidsstukken! Wijziging in de financiële route is nodig omdat het dragen van verantwoordelijkheden door professionals voor samenwerking alleen kan geschieden met een gelijktijdig geregelde inspraak in randvoorwaarden m.b.t. de organisatie en infrastructuur van hun werk.

Deze financiële route disciplineert ook het RESV dat te doen wat (echt) nodig is in wijken. Ook zorgverleners moeten namelijk prioriteiten stellen. En deze prioriteiten hoeven niet op voorhand overeen te komen, zo is helaas met regelmaat te lezen, met de wensen/eisen/keuzes van zorgverzekeraars (voorbeeld – voorbeeld – voorbeeld – voorbeeld – voorbeeld – voorbeeld – voorbeeld – voorbeeld + voorbeeld).

Het besluit voor een RESV is genomen

Terug naar de vraag of een RESV echt nodig is (blog)? Voor RHO’s (huisarts), met al decennia bestaande regionale huisartsverenigingen als fundament (hier, pg.5 van 13), blijft O&I-achtige financiering structureel bestaan. Interprofessionele wijkzorg lijkt het meest gebaat bij kleinschaligheid (blog/hier), waarbij volgens het advies van huisarts Loes van Bokhoven (hier) met samenwerking (hier) een start is te maken met vijf vragen (hier)…

1. Kennen we iedereen die aan tafel zit?
2. Weten we elkaars deskundigheid optimaal te benutten?
3. Wat zijn onze gezamenlijke visie en spelregels?
4. Hebben we een vast stappenplan om tot een zorgplan te komen, met vaste rollen, bijvoorbeeld die van de voorzitter of de contactpersoon met de patiënt?
5. Hoe constructief en veilig is ons teamklimaat?

Hoewel het besluit voor een RESV al is genomen (IZA, 2022/AZWA, 2025), is de constatering nog steeds dat zorgprofessionals veel invloed kunnen uitoefenen op het functioneren ervan, met als uitgangspunt dat de (gewijzigde) inhoud van zorg de (gewijzigde) organisatie bepaalt. Waarbij (ook dan) de financiële route van (gewijzigde) ondersteuning loopt via de noden van de werkvloer, verpakt in ieders zorgcontract.

Dat geldt ook als, zoals nu, een RESV top-down tot een samenwerkingsverband is benoemd. Een verband met als taak dat het complexere multidisciplinaire zorg in wijken zou dienen te bundelen.

Tot slot

Met IZA is vastgesteld dat in zorgland een regioreligie heerst. Met ontwikkeling van regiobeelden en regioplannen én met voorbereidingssubsidies (hier). Het is dan ook niet vreemd dat dezelfde IZA-partijen komen met het plan van bestuurlijke regionale eerstelijnssamenwerkingsverbanden (RESV). In het Integraal Zorgakkoord (2022) komt het woord “regio” 328 keer voor en het woord “regionaal” 146 (bron).

Bij structureel landelijke zorgproblematiek (huisvesting, personeel, tarifering eerstelijns zorg) wordt (helaas) al snel regionale differentiatie en regionaal maatwerk als “oplossing” betiteld.

Hechte wijkverbanden en RESV’s zijn volop in ontwikkeling, mede met hulp van het subsidieprogramma van ZonMw. De demissionaire minister van VWS meldt dat inmiddels 52 van de in totaal 54 regio’s een uitvoeringssubsidie (hier/hier/hier) hebben aangevraagd. Citaat: “Dit betekent dat op basis van het inwonersaantal 98% van Nederland is aangesloten. Van deze ingediende subsidies zijn er ook al 48 gehonoreerd. Dit zijn stevige subsidies variërend tussen de €500.000 en €2 mln., waarmee elke regio een start kan maken (einde citaat).”

Dat betekent dat er nagenoeg nu al een landelijk dekkend netwerk van RESV’s aan het ontstaan is. Het geeft aan, zo meldt de minister, (citaat Kamerbrief, 3 juli 2025) “dat het leeft, dat regio’s de handschoen oppakken en dit geeft vertrouwen voor wat er aan het eind van deze fase in 2027 zal staan. Vanaf 2027 start de fase waarbij de RESV gecontracteerd wordt via de zorgverzekeraar.”

Ik hoop met deze blog duidelijk te hebben gemaakt dat een andere route van financiering, vastgelegd in (de handreiking van) contracten (blog) ervoor kan zorgen dat voor de toekomst interprofessionele samenwerking in wijken beter geborgd is.

Daarnaast, zet, in navolging van het huidige beleid, voor elk van de acht stappen in het uitvoeringsplan het woord “regio” en het is voorspelbaar hoe de koers van het zorgbeleid, hier de eerstelijnszorg, er voor de komende jaren uit gaat zien.

Gerelateerde eerdere blogs

08.07.2023: Ontknoping MTVP-bekostiging huisartsenbasiszorg doet geen recht aan urgentie

29.08.2023: Leiden afspraken integraal zorgakkoord tot beter resultaat (2)?(consultant/ELZ)

04.09.2023: Stel grenzen en doe aangifte bij agressie en geweld in de zorg (frequentie hoog)

11.09.2023: Zet in IZA primaire zorg centraal, niet het schaalniveau van organiseren (regio)

18.09.2023: De paarse krokodil blijft fier overeind (Ledenpeiling LHV + schamel resultaat van 25 jaar)

06.12.2023: Passend contract ook in IZA-tijdperk moeizaam te realiseren (rechtszaken/betaaltit)

22.12.2023: Bestuursrechter dwingt NZa huisartstarieven nader te herijken (CBb/’kostendekkend’)

08.01.2024: Laat verschil bekostiging 1^e en 2^e lijn geen spelbreker zijn in samenwerking

15.01.2024: Financiële staat: vraag/antwoord (18) (over consequenties verschil bekostiging 1^e en 2^e lijn)

27.02.2024: Kanttekeningen bij visie eerstelijnszorg 2030 (historie, regio, GR, AMW, gemeente)

13.03.2024: Beperkt toezicht geeft huisartsenzorg leverende bedrijfsketens veel vrijheid (NZa)

18.03.2024: Zorg voor ONI en NONI (Zorgplicht ZV/maatregel NZa/NHG bouwblok organisatie)

16.04.2024: Naast zorgverleners ook wetgever, toezichthouder, inkoper aan zet bij invulling medische Wlz-zorg

22.04.2024: Praktijkperikel: “De huisarts en Wlz in de praktijk van alledag” (huisarts + beschouwing)

25.04.2024: Te beschouwen thema’s bij commerciële bedrijfsketens huisartsenzorg (ingreep IGJ)

24.05.2024: Beleidsmotto “Thuis als het kan”. Hoe wordt dat bepaald? (budget/pers./extramuraal/MGZ)

11.06.2024: Tussentijdse evaluatie Integraal Zorgakkoord roept vraag op: hoe nu verder?

25.06.2024: Financiële staat: vraag/antwoord (19) (n.a.v. tussentijdse evaluatie Integraal Zorgakkoord)

04.07.2024: Uitkomst kostprijsonderzoek huisartsenzorg onder de maat (4^e PKO NZa idem methode)

10.07.2024: Faillissement Co-Med noodzaakt tot scherper blik op organisatie en uitvoering zorg

27.08.2024: Uitkomst kostenonderzoek huisartsenzorg sluit niet aan op praktijkvoering (2024)

15.07.2024: Overbehandeling schaadt zorg en stelsel (4 artikelen: arts/Linnean/aanneemsom + afschaf DBC)

04.09.2024: Zorgverzekeringswet wijzigen betekent eerst de noodzaak ervan inzien (update 2024)

25.10.2024: Zand erover? (Artikelen NRC over Co-Med, nu hoe verder: met HAZ met PE en met commercie?)

29.10.2024: Een regionaal samenwerkingsverband eerste lijn: wens of noodzaak? (ELZ-RESV)

27.02.2025: Verscherpt toezicht CZ legt ook functioneren NZa onder vergrootglas (resultaat)

24.03.2025: Korting budget wijkverpleging met geen reden goed te praten (165 mln.begrotingsgat)

13.05.2025: Aanspannen rechtszaak Stichting Recht op GGZ volkomen terecht (108.878 wachtenden)

03.06.2025: Budgetonderschrijding IZA-sectoren vooral zichtbaar bij wijkverpleging (€€Rijk/AR)

11.06.2025: Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg biedt oudere Wlz-verzekerde (veel) onzekerheid

22.07.2025: Ook in AZWA worden scherpe beleidskeuzes vooruitgeschoven (BO/21 partij/30 pnt.)

28.07.2025: Ondertekenen AZWA in instabiele tijd is een dilemma (financieel/veel contextitems)

NB: alle 3 plaatjes in de tekst komen van bekende beleidsdocumenten (hier).