Het huidige minderheidskabinet is al maanden bezig de begroting rond te krijgen (hier/hier/hier). Je kunt er dagelijks over lezen en horen. Eenieder zal wel begrijpen hoe belangrijk het is het huishoudboek van inkomsten en uitgaven op orde te hebben. Mede daarom was het (voor mij) schrikken toen ik afgelopen zondag in een nieuwsrubriek (Buitenhof, 11 oktober 2026) kennisnam van de teksten van een voormalig voorzitter van de Kennisgroep Invordering van de Belastingdienst. Met als rode draad van zijn verhaal als fiscaal jurist hoe NL miljarden aan heffingen misloopt door complexe regelgeving, het door personeelstekort onvoldoende toekomen aan reguliere invorderingen exclusief nog de mindere capaciteit voor het uitvoeren van bedrijfsbezoeken bij 2,4 miljoen ondernemingen. Als klap op de vuurpijl werd ook nog genoemd een aangekondigde bezuiniging bij de Belastingdienst van €280 mln., later blijkbaar, aldus het interview, door de verantwoordelijk staatssecretaris zelf(s) gecorrigeerd naar €440 mln.
Bij elkaar opgeteld gaat het over meer dan €25 miljard(!), waarvan een deel betalingsregelingen, een deel niet de verwachten terugbetaling vanwege de coronacrisis en een deel reguliere incassoprocedures. Welk deel wel/niet uiteindelijk de staatskas gaat vullen, daarover kan (zeker) ik geen uitspraak (kijk en concludeer zelf), maar zorgelijk is de berichtgeving over het mislopen van heffingen wel.
De geïnterviewde fiscaal jurist heeft inmiddels zelf bij de Belastingdienst ontslag genomen, is een eigen bedrijf begonnen (hier) en stelt uitdrukkelijk zichzelf met het gegeven interview in Buitenhof geen klokkenluider te vinden, omdat alle door hem genoemde bedragen in Kamerbrieven en via andere openbare informatie zijn terug te vinden.
In deze blog ga ik met name in op de consequenties voor de burger wat betreft de zorg. En laat ik het vorderingsprobleem met een vraag ook meteen maar politiek maken: Waarom zou de overheid bezuinigen op publieke voorzieningen, terwijl mogelijk miljarden aan wettelijk verschuldigde belastingen niet worden geïnd?
Uit het interview…
Dat financiële coronacompensatie destijds niet alleen rijksbegrotingen in problemen brengt, was recent ook te zien in de oplopende schuldenlast bij de EU-begroting (hier/hier). Dat de Belastingdienst nu onvoldoende toekomt aan invordering en boekencontrole, moet uit de mond van de voorzitter van deze Kennisgroep toch alle politieke alarmbellen doen rinkelen. Zeker bij politieke partijen die zeggen begrotingsdiscipline hoog in het vaandel hebben staan. Al in 2024 stelde de Algemene Rekenkamer (hier) dat de Belastingdienst 1000 fte tekortkomt om al het werk te verrichten. Terwijl juist bij boekenonderzoek bij bedrijven is aangetoond dat dit geld voor de staatskas oplevert. Helaas is de consequentie van het personele tekort nu dat het aantal boekenonderzoek tussen 2016 en 2026 is gedaald van 28.000 naar 8.000 per jaar. Waardoor veel belastinggeld, aldus de geïnterviewde fiscaal jurist, niet bij de overheidskas terecht komt. Toch is een bezuiniging bij de dienst ingezet van €440 miljoen, volgens de jurist uitgevoerd via een ‘kaasschaafmethode’.
Consequenties zorg
De politiek moet nu in actie komen, wat mij betreft net als gedupeerde burgers en brancheorganisaties. Als er om wat voor reden dan ook in Rijksbegrotingen (hier) bezuinigd moet worden, dan wordt namelijk niet zelden het eerst gewezen naar publieke voorzieningen, zoals zorg, onderwijs en sociale zekerheid.
Zo werden bij aantreden van het kabinet ook ombuigingen van bijna 10 miljard euro in de zorgsector vastgelegd (Skipr, 30 januari 2026 + blog, 2 maart 2026 + later: blog Voorjaarsnota, 3 april 2026). Begin januari dit jaar was het financieel kabinetsplaatje van 19 ombuigingsmaatregelen in de zorg als volgt: 15 kortingsbedragen en 4 investeringen…
Zet nu dit ‘mindermeer’ zorgbedrag van €10 miljard af tegen de omvang van bijvoorbeeld alleen al de genoemde problematische fiscale invordering via een incassoprocedure van €16,5 miljard en/of het genoemde uitstaande macrobedrag van €9 miljard aan betalingsregelingen. Waarbij de voormalig Belastingdienstmedewerker bij Buitenhof waarschuwt dat de Nederlandse overheid miljarden aan belastinginkomsten dreigt mis te lopen doordat de Belastingdienst onvoldoende capaciteit heeft om belastingschulden te innen en aangiften te controleren. Bij bezuiniging op de dienst bestaat het gevaar van vergroting van genoemde problemen. Hoe dit risico van belastingderving, afgezet tegen extra personeelskosten voor een betere netto-opbrengst, moet worden geduid, is aan de politiek. Het genoemde bedrag van meer dan “25 miljard” is namelijk niet definitief oninbaar.
NB: ook bij de zorgsector zijn er nog lopende of komende rechtszaken met invloed op de balans tussen gereserveerd budget en macrokosten, bv. (hier/blog + hier/hier/hier/blog + hier/blog).
Weinig commotie
Mij valt op na de recente uitspraken, gedaan in Buitenhof, dat er weinig publicitaire aandacht is voor dit onderwerp. Er is een reactie van het Burgerplatform (hier) en op LinkedIn geeft de geïnterviewde een toelichting (hier). Bij deze toelichting vond ik onderstaande tekst (letterlijk citaat) van de ex-Belastingdienstmedewerker interessant…
Tot slot
Als er miljarden moeten worden omgebogen aan de uitgavenkant (hier), is het voor belanghebbenden en uitvoerders net zo relevant juist nu ook te onderzoeken hoeveel belastinginkomsten door onvoldoende handhaving aan de inkomstenkant verloren gaan.
Ombuigingen vinden plaats via de politiek, de regels van belastingheffing zijn wetmatig gefundeerd (hier/hier/hier). Tót het moment dat dezelfde politiek deze fiscale wetten aanpast, is wetshandhaving horend bij bestaande wetten noodzakelijk en gelegitimeerd. Want zo zei men ooit, leuker kon de Belastingdienst het voor de belastingbetaler niet maken…
Eerdere gerelateerde blogs uit 2026
02.01.2026: Niet-gecontracteerde zorg als zondebok van falend zorginkoopbeleid (St.–>CBb)
06.01.2026: Gezondheidspolitiek in tijden van wantrouwen (DJT/RFK zorgbeleid + betekenis voor EU)
26.01.2026: Budgetproblemen Zorgverzekeringswet: rekenen in plaats van mopperen (kost/baat)
09.02.2026: 12 knoppen bij Zorgverzekeringswet: politieke keuzes achter miljarden bezuiniging
16.02.2026: De zorgafhankelijke burger verdient meer dan systeemdruk (Wlz/Modelovk/MGZ)
02.03.2026: Navigeren VWS tussen begrotingsdruk en maatschappelijke opdracht (Jetten/15 items)
03.04.2026: Voorjaarsnota 2026: de rekensom regeert, de zorg volgt (Start kabinet mbt 5 stelselwetten)
10.04.2026: Kan en mag een doorbijter echt doorbijten? (Beleid verkleinen gezondheidsachterstanden)
16.06.2026: Zorgfraude: onderbouw gemelde omvang én kom met aanpak bij verdenking
12.08.2026: Voorgenomen wijzigingen Wmg niet de zaken met hoogste prioriteit (kosten/aanwijzing)