Drie berichten over huisartsenzorg in het noorden van het land trokken de afgelopen week mijn aandacht. Het eerste bericht (I) gaat over het bericht van het Martini ziekenhuis uit de stad Groningen aan huisartsen in hun achterland (zie afbeelding onder de blogtitel uit het DVHN, 13 november 2026). Het tweede bericht (II) betreft voortzetting van huisartsenzorg in een Gronings dorp in de gemeente Westerwolde.
Het derde en laatste bericht (III) betreft voor Drenthe de oproep aan huisartsen om “op afstand te willen meedenken” ter ondersteuning bij de dagelijkse patiëntenzorg.
In deze blog een korte beschouwing over deze berichten. Berichten die, zo blijkt, meer vragen doet oproepen…
I (Martini)
Op 11 november 2026 stuurde de Raad van Bestuur van het Martini ziekenhuis de regionale huisartsen het bericht dat “per direct” het gynaecologisch zorgaanbod van het ziekenhuis wordt aangepast. De brief begint zo…
De brief geeft verder aan voor welke indicaties nog wel kan worden verwezen. De brief meldt ook dat vrouwen die al een verwijzing hebben een brief zullen krijgen met het verzoek contact op te nemen met zorgbemiddeling, “of met de eigen huisarts”, om na te gaan of ze elders eerder terecht kunnen.
Citaat uit DVHN (DVHN, 13 november 2026): “Er is wel degelijk overleg geweest met de huisartsen in de provincie, zegt het ziekenhuis, en ook met de zorgverzekeraars. Komende week gaat het ziekenhuis om tafel met de partijen om tot oplossingen te komen.”
Mijn beschouwing: hoewel huisartsen bij genoemde indicaties een uitstekend protocollair beleid hebben (NHG-standaarden), en dus het grootste deel van deze klachten zelf kunnen afhandelen, is de verwijsfunctie van huisartsen (hier) en het hulpaanbod voor vrouwen van een onderdeel van de basisverzekering hier direct in het geding.
Verder roept de brief van de Raad van Bestuur bij mij de volgende vragen op…
- Welke huisartsenvertegenwoordiging heeft vooraf ingestemd met de verschuiving van zorg?
- Hebben zorgverzekeraars rekening gehouden met extra werkzaamheden en capaciteit in de huisartsenzorg?
- Hebben zorgverzekeraars via hun zorginkoopplicht gegarandeerd dat burgers voor tijdige zorg binnen de Treeknorm nu elders terecht kunnen?
- Wordt de aanneemsom voor het Martiniziekenhuis in contracten dan ook proportioneel gekort als het aanbod afneemt?
- Waarom is niet gekozen voor de route van “het meedenkadvies” (hier/hier) of van een inhoudelijke/organisatorische overeenkomst binnen “anderhalvelijnszorg” (hier/hier)?
- Binnen welke afspraak van welk bestuurlijk akkoord past de brief van de Raad van Bestuur?
- En…zijn er in het land meer van dit soort voorbeelden van niet overeengekomen taakherschikking en/of schijn- of valse substitutie (blog/blog)?
II (Blijham)
Patiënten van huisartsenpraktijk Blijham kregen recent een brief van hun twee vertrekkende huisartsen dat voor continuïteit van zorg als opvolging per 1 januari 2027 “minimaal twee dagen per week een huisarts aanwezig zal zijn. Daarnaast zal een verpleegkundig specialist (VS) 4 dagen per week werkzaam zijn in de praktijk.” Vervolg in de brief: “Bij complexe zorgvragen wordt altijd een huisarts ingeschakeld. Wenst u desondanks liever een afspraak met de huisarts zelf? Dan is dat uiteraard altijd mogelijk. Zo bent u verzekerd van deskundige, veilige en vertrouwde zorg (einde citaat).”
Dit nieuwsbericht werd opgepikt door nieuwswebsite “Huisarts Vandaag” (HV, 16 november 2026). De HV-redactie meldt dat deze nieuwe werkwijze over de beschikbaarheid van een huisarts en de continuïteit van zorg voor de ruim tweeduizend patiënten vragen oproept. Dit meldt het artikel…
Er zijn volgens de preferente zorgverzekeraar Menzis (Zorginkoopbeleid Menzis 2027, 31 maart 2026) met ‘beoordelingschecks’ wel voorwaarden voor huisartsenzorg, met voor Blijham de volgende 4 vragen: hoe vult de nieuwe praktijkhouder de 24/7-continuïteit in? Wie is op de dagen zonder huisarts op locatie beschikbaar voor overleg? Hoe snel kan een patiënt bij een huisarts terecht als de verpleegkundig specialist de zorgvraag niet zelfstandig kan afhandelen? En hoe is de medische achterwacht geregeld?
De HV-redactie heeft hierover ook de zorgverzekeraar benaderd en meldt in het artikel over dit overleg…
|
Citaat: “De zorgverzekeraar verwacht dat de komende jaren nieuwe typen huisartsenpraktijken ontstaan of bestaande praktijken zich anders gaan organiseren. Dat is volgens Menzis nodig om de toegankelijkheid van huisartsenzorg te blijven waarborgen, vooral in regio’s waar sprake is van een huisartsentekort. Huisartsenzorg hoeft volgens de verzekeraar niet altijd door de huisarts zelf te worden geleverd. Taken kunnen worden uitgevoerd door de zorgprofessional die daarvoor het meest geschikt is. Menzis ondersteunt naar eigen zeggen passende alternatieve praktijkconcepten, mits deze voldoen aan de kernwaarden van de huisartsgeneeskunde en aansluiten bij de regionale afspraken en standaarden. De verzekeraar schrijft in haar reactie: ‘Huisartsenzorg is hierbij niet altijd beperkt tot de huisarts zelf. De taken in de huisartsenzorg worden opgepakt door de best passende zorgprofessionals.’ Daarmee geeft Menzis aan ruimte te willen bieden aan een andere verdeling van taken binnen huisartsenpraktijken.” |
Mijn beschouwing: Al lang is bekend dat de praktijkeigenaar geen huisarts hoeft te zijn. Verder stel ik dezelfde vragen als de HV-redactie. Met als onderlegger: wanneer is zorg in een huisartspraktijk, geleverd door een DA, POH, NP, PA of VS, nog wél en wanneer géén huisartsenzorg meer? Kan de ANW-spoedzorg voor deze burgers wel via de HDS geleverd worden, als de deelnemende huisarts, wisselend en tijdelijk beschikbaar, voor patiënten geen inschrijving op naam heeft? En zo ja, dan op basis van welke wet- en regelgeving?
Natuurlijk kunnen andere disciplines zorgtaken goed uitvoeren, maar heet het dan nog huisartsenzorg of is een betere naam ‘eerstelijnspatiëntzorg’?
In het visiedocument “Menzis en huisartsenzorg 2030” staat (pg.6) de oproep open te staan voor nieuwe passende en hybride concepten. Alternatieve concepten OK. Maar binnen welke kaders en grenzen functionerend?
Oprecht wil ik overigens de genoemde VS veel sterkte wensen met het mooie werk.
III (Dokter Drenthe)
Dokter Drenthe is een regio-organisatie van, voor en door Drentse huisartsen, die onder andere helpt Drentse huisartsenpraktijken toegankelijk te houden. De organisatie geeft steun aan reguliere huisartsenpraktijken, inclusief regionale huisartsenspoedzorg. Voor Drenthe is voor het grootste deel van deze provincie Zilveren Kruis de preferente zorgverzekeraar (hier).
Een van de medewerkers van de regio-organisatie postte recent op LinkedIn dit bericht…
|
Gezocht: huisartsen die op afstand willen ondersteunen! Ben jij huisarts en wil je vanuit huis een bijdrage leveren aan de continuïteit van de huisartsenzorg? Dan zoeken we jou! In Drenthe zijn er huisartsenpraktijken die tijdelijk extra ondersteuning kunnen gebruiken. We zoeken huisartsen die op afstand willen meedenken en ondersteunen bij de dagelijkse patiëntenzorg. Denk bijvoorbeeld aan het beoordelen van digitale consulten, het beantwoorden van medische vragen en het ondersteunen bij andere werkzaamheden die op afstand uitgevoerd kunnen worden. Ook als je maar een paar uur per week beschikbaar bent, kan jouw inzet al een groot verschil maken! Samen kijken we wat mogelijk is en hoe jouw expertise het beste ingezet kan worden. Interesse of ken je een collega die dit zou willen doen? Samen zorgen we ervoor dat de huisartsenzorg toegankelijk blijft. |
Mijn beschouwing: Ook hier wordt een belangrijke rol toegedicht aan huisartsen op afstand. In het contract 2027 van het Zilveren Kruis (ZK, 11 augustus 2026, pg.6) staat “We sluiten namelijk een huisartsenovereenkomst voor 24/7 beschikbaarheid”, maar een concrete eis aan fysieke aanwezigheid van een geregistreerde huisarts tijdens reguliere praktijkuren lees ik niet (of ik lees niet goed…). Wel is in het contract te lezen (pg.7): “Eén van onze verantwoordelijkheden is het beoordelen of de zorg die vergoed wordt, aan de wettelijke eisen voldoet en/of feitelijk en terecht geleverd is.”
Verder lijken mij voor Drenthe dezelfde vragen actueel als bij het vorige punt II genoemd voor de provincie Groningen.
Beschouwing
Twee essentiële punten komen hier aan de orde.
Inhoudelijk allereerst het belang en de mogelijkheden van passend verwijzen binnen het poortwachterschap van de huisarts (hier/hier). Daarnaast, als wordt gesproken over huisartsenzorg, hoe was/is/wordt het belang en/of de regelgeving over de verplichte 24/7 fysieke aanwezigheid van een huisarts?
Procesmatig de vraag wat hierover in bestuurlijke akkoorden is of wordt afgesproken.
DSW benoemt als zorgverzekeraar de fysieke bezetting van een huisarts het meest expliciet. Voor een contract in 2027 geldt (hier, voorwaarden overeenkomst)…
|
· Voor elke normpraktijk (van 2.095 patiënten) is minimaal voor drie dagen per week tussen 08:00 – 18:00 uur een vaste huisarts werkzaam in de praktijk. · Digitale oplossingen binnen huisartsenzorg zijn aanvullend op of ondersteunend aan fysieke beschikbaarheid en dienen niet ter volledige vervanging daarvan. |
In de Zorgverzekeringswet staat bij Artikel 10 (citaat): “Het krachtens de zorgverzekering te verzekeren risico is de behoefte aan: a. geneeskundige zorg, waaronder de integrale eerstelijnszorg zoals die door huisartsen en verloskundigen pleegt te geschieden.”
Is hier nu met deze 3 voorbeelden sprake van ‘schuivende panelen’ om de zorg ‘zoals die door huisartsen pleegt te geschieden’ in de benen te houden? Wie bewaakt daarbij dat kernwaarden en kerntaken van huisartsenzorg binnen deze panelen worden georganiseerd en gecontracteerd? Is dat voor het noorden des lands deze mix van afspraken: hier + hier + hier + hier + hier + hier + hier + hier?
Het risico op het schuiven van panelen is in de Zorgverzekeringswet ingebakken omdat de burger slechts een ‘functionele aanspraak’ heeft op zorg uit de basisverzekering. Dit betekent zoveel als dat de zorgverzekeraar in belangrijke mate bepaalt waar deze aanspraak hoe is te verkrijgen.
In mijn blogs is de rode draad anders. Als er zoals nu voldoende huisartsen zijn, dan zal bij lokaal regionale schaarste (‘krimpgebied’??) van praktijkhouders, juist dit praktijkhouderschap ter plekke aantrekkelijker gemaakt moeten worden (blog/blog/blog). Dit versterken van het praktijkhouderschap kan via vele manieren en doorloopt beleidsmatig 8 stappen. Mijn denktrant en standpunt is niet zo zeer om zorg op afstand te contracteren en/of huisartsenzorg door niet huisartsen te laten uitvoeren.
Het is aan de bestuurlijke vertegenwoordigers van huisartsen de panelen te plaatsen en zich daarover uit te spreken.